‘De dood is punt, de dood is uit, de dood is kut.’

Het favoriete drankje van Jules Deelder was gin tonic in verhouding drie staat tot een. Om misverstanden te voorkomen 3 eenheden gin en 1 eenheid tonic. Straight, geen komkommers hooguit een blokje ijs. Voor zijn 75e verjaardag kwam er een speciale Deelder gin uit. Hij bedacht meteen een mooie reclame slogan: "Deelders Hard Gin. Maakt elke tonic drinkbaar." Bij de lancering at hij daar een oestertje bij.

Van Deelder was er maar één. Om met de laatste zinnen van zijn gedicht De Dood te spreken: ‘De dood is punt, de dood is uit, de dood is kut.’

Vooruit een punt komma, want zijn werk is er nog, waaronder dit mooie gedicht:

AAN DE MAAS

Aan de Maas gezeten
turend in het zwerk
het stadsgeraas geweken
ontstijgt men aan zichzelf

Op hoger plan gekomen
wiekend door de lucht
de zwaartekracht te boven
vindt men een ander terug

O vogel van verlangen
wiegend op de wind
verlos ons van elkander
en van elkaars gewicht

Rotterdamse kost

Geen flauwekul, kaal, recht voor de raap, groots en stoer is Rotterdam. Mooi verwoord in het poëziegeschenk Rotterdamse Kost van Jules Deelder. Net als de fruit de mer in Hotel New York. Recht uit de zee, niets meer aan doen.

Kanen knagen
hooien grazen

schaften makken
pruimen prakken

bunkeren bikken
happen slikken

haggelen snaaien
lossen en laaien

Rotterdammers
doen het gaarne

zolang het maar
géén tafelen wordt

Jules Deelder in Rotterdamse Kost

De nacht op het eiland met jou

Met zijn minnares in een witte bungalow op Capri met uitzicht op zee, dichtte de latere Nobelprijswinnaar voor literatuur, Pablo Neruda, na de eerste nacht één van zijn beroemdste gedichten: La noche en la isla.

DE NACHT OP HET EILAND
De hele nacht heb ik met jou geslapen,
bij de zee, op het eiland.
Woest en lieflijk lag je tussen lust en sluimer,
tussen vuur en water.

Wie weet, heel laat
werden onze dromen één
op de golf of in het dal,
hoog als takken bewogen door eenzelfde wind,
laag als rode wortels die elkander raken.

Misschien scheidde jouw slaap
zich van de mijne
en zocht je naar me
op de donkere zee,
als vroeger,

toen je nog niet was,
toen ik je voorbijvoer
zonder je te zien,
en zocht je blik
at je vandaag
- aan brood, aan wijn, aan liefde en aan woede -
door mij met volle handen wordt gegeven,
omdat jij de beker bent
die op mijn levensgaven wachtte.

Ik heb de hele nacht
met je geslapen,
terwijl de duistere aarde wentelde
met doden erop en levenden,
en bij het onverwacht ontwaken,
midden in het donker,
omgreep mijn arm je middel.
Niet de nacht en niet de slaap
vermochten ons te scheiden.

Geslapen met jou heb ik, en
Bij het ontwaken
schonk je uit de slaap gekomen mond
aan mij de smaak van aarde,
van zeewater, van algen;

uit de bodem van je leven
ontving ik je kus,
nat van dageraad,
als kwam hij tot me
uit de zee
die om ons was.

Behalve over liefde  en eilanden heeft Neruda ook prachtige gedichten gemaakt over eten zoals zijn ode aan de tomaat

Januari 2015

Kyle Bean

Wat zet je tegenover de haat, de poging tot vernietiging van mensen en het vrije woord? Een gedicht van de zoon van een verzetsstrijder.....

VERZET BEGINT NIET MET GROTE WOORDEN
Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden
zoals storm met zacht geritsel in de tuin
of de kat die de kolder in zijn kop krijgt
zoals brede rivieren
met een kleine bron
verscholen in het woud
zoals een vuurzee
met dezelfde lucifer
die een sigaret aansteekt
zoals liefde met een blik
een aanraking iets dat je opvalt in een stem
jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet
en dan die vraag aan een ander stellen.
Remco Campert

Vos, kreeft en geluk

Still Life with Lobster -Roy Lichtenstein

Het water liep me regelmatig in de mond als ik de artikelen las van dichter en journalist Marjoleine Vos. Er zijn maar weinig mensen die zo zinnelijk over eten schrijven dan zij. Helaas zal ik op de zaterdag niet meer worden verrast door haar eetverhalen in het NRC.

Afgelopen zaterdag presenteerde ze ons haar galgenmaal, kreeft. Simpel maar je kan er er heel gelukkig van worden Daarom naast haar recept hieronder ook een gedicht van haar hand over het geluk.

Halve  warme kreeft met een beurre blanc (voor 2pp)

1 kreeft

1-2 liter water 

1,5 tl zout

(evt  scheut witte wijn, 1 stengel bleekselderij, ui en wortel)

4 sjalotten

250 gram boter

1 dl slagroom

1 dl witte wijn

1 dl droge vermouth

snuf cayenne peper

peper 

Stop de kreeft in een schone plastic zak en leg hem een kwartier in de vriezer. Kook het water met 1,5 tl zout en evt een scheut witte wijn, bleekselderij, gesneden ui en wortel (in een ruime pan zodat de kreeft kopje ondergaat. pak de kreeft bij de staart zodat de kop als het eerste het water in gaat. Doe de deksel op de pan zodra het weer kookt. Kook het vanaf het opnieuw koken een minuut of 5.  Zet de grill aan (of zorg dat de bbq op temperatuur  komt). Haal de kreeft uit de pan en leg hem op zijn buik. Neem een scherp mes, snij hem overlangs open in twee helften en haal het  zwarte darmkanaal er uit samen met de groene lever en de hersens.  Besmeer de helften in met boter en leg de beide helften met het vlees naar beneden onder de grill en rooster de kreeft in een minuut of 8 a 10 gaar.

Snij ondertussen de koude boter in blokjes en zet die terug in de ijskast. Sjalotten snipperen en met de witte wijn, de vermouth en peper en zout naar smaak opzetten en zachtjes laten inkoken tot circa vier eetlepels vocht. De room erbij doen en 5 minuten laten koken. Cayennepeper erbij.

Nu met een garde en op een heel laag pitje (anders een plaatje gebruiken) de roomboter erdoor slaan., blokje voor blokje, tot een schuimige lichtgebonden saus. 

ZIEN IS KENNEN, OVER HET GELUK

Het geluk zit bij zonsopgang in de trein
en zingt Vivaldi met de kievit
fietst langs de waddendijk: een feilloos oog
voor wollen schapen, ruime lucht van Hollands blauw.
Looft keuken en kamer, leest de krant
loopt de straat door om de herfst te prijzen,
verliefd op het gouden licht van september
lacht het naar oude dames babies leren jacks.
Het geluk bezit goed ingelopen wandelschoenen.
's Avonds zit het aan tafel met vrienden
het drinkt oude jenever, volgt een talencursus
doucht elke ochtend warm zwemt 's zomers
spetterend door de lauwe zee. Het geluk schrijft
lange brieven, eet een haring, heeft een moeder
viert Sinterklaas.

Het geluk ligt graag in bed. Het is getrouwd
heeft tot zijn verdriet geen kinderen maar
het geluk houdt zich groot.

Marjoleine de Vos
uit de  bundel Zeehond graag (2000).

Waddenromance

WADDENROMANCE
Tussen twee slanke torens
raakt Harlingen verloren
kom op, we gaan naar zee

 De lauwe geur van koffie en kroketten
het schuimend boegwater
voert lachende meeuwen mee

Zwarte stipjes op een zandplaat
zijn het zeehonden?, vraag ik
jij schudt aarzelend van nee

De duinkust van het eiland
met wolken als gesteven servetten
en een wei vol wollig blatend vee

Ons vuurtje rookt genoeglijk
voor zanderige dooie visjes
een dinertje voor twee

 Maanlicht spiegelt zich in roerloos water
met zachte zeeklei tussen onze tenen
legen wij samen een flesje rosé

Mijn lief, mijn wad
ze vallen samen
wat een schitterend idee!

Dit mooie gedicht is van Marian Henderson. Ze schreef het voor de gedichtenwedstrijd Werelderfgoed Waddenzee en kreeg een eervolle vermelding. Na de zomer komt haar Haiku-bundel ''Een wolk veegt de maan" uit bij Uitgeverij Gelderland.

Thee met koekjes

Zomaar een verloren zondagmiddag in Utrecht; loop je tegen het leuke, vrolijke werk van Frank Smulders aan. Zo willen we iedere dag theedrinken.;  Hij maakt ook vrij werk.

THEE MET KOEKJES
ik droomde,
ik huilde een traan
met een tuit
ik trooste mezelf
met warme thee daaruit
'mag ik ook een kopje?'
is wat mama zei.
ze lachte er twee koekjes bij



Jonge sla

JONGE SLA

Alles kan ik verdragen
het verdorren van de bonen,
stervende bloemen, het hoekje
aardappelen kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik
werkelijk hard in.

Maar jonge sla in september
net geplant, slap nog
In vochtige bedjes, nee.


Rutger Kopland (1934-2012)

Uit: Alles op de fiets, 1969.

For whatever we lose

maggie and milly and molly and may
went down to the beach (to play one day)

and maggie discovered a shell that sang
so sweetly she couldn’t remember her troubles,and

milly befriended a stranded star
whose rays five languid fingers were;

and molly was chased by a horrible thing
which raced sideways while blowing bubbles: and

may came home with a smooth round stone
as small as a world and as large as alone.

For whatever we lose (like a you or a me)
it’s always ourselves we find in the sea

Cummings

Twee eilanden

Als jij naakt naar de aarde kijkt,
zie ik je borsten in je ogen,
twee slapende eilanden.
Uit De herfst van Zorro

Wie zulke mooie regels weet te schrijven, hoeft geen enkele inburgeringstoets te maken, maar mag hier altijd blijven. Helaas is de werkelijkheid minder poetisch Al Galidi  woont al jaren in Nederland maar wist onlangs de inburgeringstoets niet te halen.

Je zou prompt naar een wat warmer klimaat verlangen dan dat van dit af en toe kille landje. En dan lekker een hutje bouwen op het water. In Zanzibar bijvoorbeeld dat twee eilanden betekent. En als de hut dan klaar is, een hapje van het een of ander.

Warme lamsvlees-noedelsalade met verse munt
2 el Thaise groene currypasta
4 el zonnebloem olie
500 g lamsnekfilet in dunne plakjes
200 gr sugar snaps
1 rode paprika in reepjes
1 komkommer in dunne plakjes
6-7 lenteuitjes
6 el munt
1 el olijfolie
sap twee limoenen
1 teen knoflook
1 el gele basterdsuiker
1el vissaus
2 el sojasaus
noedels

Meng in schaal curry met  de helft zonnebloemolie. Wentel het lamsvlees erdoor. Marineer het zeker een uur.
Blancheer de sugar snaps in wok met licht gezouten water, Afspoelen en uit laten lekken.
Doe in kom de noedels met kokend water. 10 minuten weken tot ze zacht zijn. Uit elkaar trekken.
Voeg noedels aan sugars snaps toe met reepjes paprika, komkomer en lente-uit.
Verhit de rest van de olie in wok op groot vuur. Roerbak vlees in twee porties in 3-4 minuten. Voeg toe aan salade.

Maak een dressing vd olijfolie, limoensap, knoflook, basterdsuiker, vissaus en sojasaus. Schenk de
dressing over de warme salade en voeg muntblaadjes toe.

Zee zijn

IK DRAAI EEN KLEINE REVOLUTIE AF
ik draai een kleine revolutie af
ik draai een kleine mooie revolutie af
ik ben niet langer van land
ik ben weer water
ik draag schuimenden koppen op mijn hoofd
ik draag schietende schimmen in mijn hoofd
op mijn rug rust een zeemeermin
op mijn rug rust de wind

de wind en de zeemeermin zingen
de schuimende koppen ruisen
de schietende schimmen vallen

ik draai een kleine mooie ritselende revolutie af
en ik val en ik ruis en ik zing

Lucebert

Poseidon in Zeeland

 Aivazovsky

Hans Warren werd wel een Griekse God in het Zeeuwse landschap genoemd. Hij geloofde in de Griekse Goden. In 1976 bezocht hij de beroemste tempel van Poseidon, de god van de zee en de wind op kaap Sounion.  Een prachtige uitkijkplek en altijd wind.
Hij schreef ook een gedicht over deze heerser van de zee. Het staat sinds 2010 te lezen op een zijgevel in Middelburg.

POSEIDON
Ik, die aan zee geboren ben,
wil nog graag geloven, machtige Poseidon,
dat de zee onze eilanden draagt.
In de zoute wellen, diep in 't land
offeren we, ook al wordt daar onze roeispaan
nog niet voor schepel aangezien,
en als je woedt, Poseidon Asphalios,
vastgegronde, wanneer de aarde steunt,
de golven koken, dan sidderen wij radeloos.
Bergen komen en gaan, een krater gaapt
daar waar je heiligdom verrees
maar in de prille parelmoeren morgen
na het geweld, staat daar
onstuimig hinnikend je zoon,
het vleugelpaard Pegasos klaar.

Hans Warren zou ook een passie hebben voor de rijke vruchten van de zee als coquilles, kreeft, krab en garnalen. De regen zal toch wel een keer ophouden, dus vast een lekker dressing voor bij grote garnalen op de bbq. Hans Warren had het vast gewaardeerd.

Sausje bij gamba's op de bbq
zonnebloemolie
limoen
koriander
fijngesneden uitje
knoflook
beetje oestersaus
beetje kikoman
zout en peper

Kersentijd

DE KERSENPLUK
De ladder stijgt omhoog in het azuur
en gaat meteen al in het groen verloren.
Meikersen in je mond en aan je oren
en in de emmer, pluk maar, pluk het uur.
en pluk de dag waarop je vantevoren
de zon hebt zien verrijzen en rood vuur
uitgieten op het groen van de natuur
waartoe je nu ook zelf schijnt te behoren.

Het eten is de volgende etappe.
Durf ik wel dat kersrode kersenpaar
onder dat zwarte springerige haar
brutaalweg van het oortje te happen?
Geduld, geduld, het lieve leven roept.
Mijn laatste oortje is nog niet versnoept.

Kees Stip

Met 130 over de Afsluitdijk

AFSLUITDIJK
De bus rijdt als een kamer door de nacht
de weg is recht, de dijk is eindeloos
links ligt de zee, getemd maar rusteloos,
wij kijken uit, een kleine maan schijnt zacht.

Vòòr mij de jonge pas-geschoren nekken
van twee matrozen, die bedwongen gapen
en later, na een kort en lenig rekken
onschuldig op elkanders schouder slapen.

Dan zie ik plots, als waar 't een droom, in 't glas
ijl en doorzichtig aan de onze vastgeklonken
soms duidelijk als wij, dan weer in zee verdronken
de geest van deze bus; het gras
snijdt dwars door de matrozen heen.
Daar zie ik ook mezelf. Alleen
mijn hoofd deint boven het watervlak
beweegt de mond als sprak
het, een verbaasde zeemeermin.
Er is geen einde en geen begin
aan deze tocht, geen toekomst, geen verleden,
alleen dit wonderlijk gespleten lange heden.

Vasalis

Nutteloze Noodzaak

Heeft kunst nut? Tsja daar valt over de discussieren. Het verrijkt ons leven, het is onze spiegel, het verbeeldt onze dromen, verwart, inspireert en onroert. Ramsey Nasr schreef er een treffend gedicht/politiek manifest over voor de opening van Oerol 2010 met de verkiezingsuitslag in het achterhoofd. Gisteren werd het terecht tijdens Leve de beschaving opnieuw uitgesproken. Jammer dat het niet was gekozen als slot van de avond.

Hieronder een deel van het gedicht (zie voor hele gedicht de site van Ramsey Nasr)

UIT NUTTELOZE NOODZAAK- Ramsey Nasr
...ik was van plan een heldenstuk te schrijven
over het belang van kunst
haar grote nut
maar mijn blad zweeg indrukwekkend
en alle muzen weken

de waarheid is
zij heeft geen nut
kunst is maar een bijproduct
zij is niet nodig om te kunnen
eten, neuken, ademen

maar één ding kan ze
zij kan vechten waar ik vlucht
zij kan, met haar ene giftand
zij het voor een kort moment
mij redden van de eeuwigheid
en dit verlammend gat verlammen

bij een vijand zonder handvat
helpt alleen het nutteloze
dan helpt kerven in een bot
stieren schetsen in een grot
dan helpt de nachtwacht
en het zingen bij een dode

uit nutteloze noodzaak
schiep kunst de mens
en als ik verstijf op mijn savanne
van bedreigend vrije tijd
als ik mijzelf vervloek
om dit uitzicht zonder eind
als mijn kop breekt van het licht
dan huil ik niet, dan schreeuw ik niet
ik hang mijzelf niet op
maar pak een pen
en schrijf u dit gedicht

Mag er niet bezuinigd worden op cultuur? Natuurlijk wel, ook de culturele huisjes zijn niet heilig. En er komen leuke nieuwe initiatieven voort uit de dichtdraaiende subsidiekraan. Maar het moet wel evenredig zijn en niet uit rancune. Voor je het weet is het kind met het badwater weggegooid en houden we onderin de badkuip alleen grijs zand over.

Ode aan de ui

Op speurtocht naar streekproducten stuitte ik op deze mand met prachtige uien. Hoe zo iets simpels zo mooi kan zijn. En niet te vergeten zonder ui zou onze keuken toch heel anders smaken. Als hulde aan de ui dit gedicht van Naomi Shihab Nye .

THE TRAVELLING ONION
When I think how far the onion has traveled
just to enter my stew today, I could kneel and praise
all small forgotten miracles,
crackly paper peeling on the drainboard,
pearly layers in smooth agreement,
the way knife enters onion
and onion falls apart on the chopping block,
a history revealed.

And I would never scold the onion
for causing tears.
It is right that tears fall
for something small and forgotten.
How at meal, we sit to eat,
commenting on texture of meat or herbal aroma
but never on the translucence of onion,
now limp, now divided,
or its traditionally honorable career:
For the sake of others,
disappear.

Twee eilanden voor de prijs van één

Lippen branden van verlangen naar het zilte van de jouwe.
De wind maakt ruimte en in vrijheid kan ik van je houden

Met poëzie en een cowboy door de Vlielandse woestijn. Rij richting de vuurtoren van Texel en sla bij de dijk af naar een prachtige stijger van hoge houten palen. Koop een kaartje in het sprookjeshuisje en stap op bij de vriendelijke kapitein. Zwaai het ene eiland uit en zwaai het andere eiland toe voordat je aan land stapt in het grote niks. Meld je bij de cowboy en hij brengt je naar het Posthuys. Vervolg je weg langs het Wad, neem een glas bier en droom verder op het strand.

Hollandse Nieuwe

Een nieuwe haring sprak te Dordt:

“Ik denk dat ik geen oude word.”

 Kees Stip

De Hollandse Nieuwe is weer in het land, vers (tikkie mager) uit...... Noorwegen. Beetje vers gesneden ui, eventueel wat zure augurk en meteen op eten als hij schoongemaakt is.Verder niets meer mee doen. Alvast één geproefd vandaag en dat smaakt naar meer.

Op Texel is er vanaf  25 juni een tentoonstelling te zien met als thema, je raadt het al... haring. Hierboven vast een voorproefje van kunstenaar Marjan Smit met het schilderij Etenstijd.

Pasta Vongole voor een schip

ik zal bij je terugkomen

en het jaar zal een feest zijn

de mensen zullen mij omarmen

de wind zal mij groeten

en ik zal op je handen drijven

als een schip.

ik ben lang genoeg alleen geweest

ik speel met het droevige touw van de tijd

huil lach praat een beetje huil lach

en leer de buigzaamheid van het verdriet

ik zal bij je terugkomen als een schip

Een melancholisch mooi gedicht van Hans Lodeizen. Terwijl we wachten op het schip kunnen we ons verlangen vast voeden met een zilte pasta. De ansjovis verdwijnt in de pastasaus en maakt dat je de zee bijna proeft. Echt een lichte maaltijd voor een warme zwoele dag.

Pasta vongole 2 pp

1 teen knoflook

1 blik pruimtomaten
3 ansjovisfilets
60 gr kokkels
150-200 gr spaghetti
1 gedroogd cayenne pepertje
0,5 el oregano
3 el kappertjes
1,5 el olijolie

Olie in pan, knoflook toevoegen, toevoegen cayenne peper, ansjovis, kappertjes oregano. Geheel fruiten op matig vuur. Prak pruimtomaten fijn en voeg ze toe. Saus 15 min laten pruttelen. Kook de pasta. Kokkels op het laatst pas toevoegen aan de saus en maar heel kort mee laten koken.

De eerste keer

        Op deze dag zo grijs als haring schrijf

 ik je een brief waarin het waait ..

Deze prachtige zin komt uit het gedicht Liefste van Tjitske Jansen uit de dichtbundel Het moest maar eens gaan sneeuwen. Hij komt bij me op als ik naar de wereld buiten kijk. Een flinke storm zou de lucht kunnen klaren en de zon vrij spel geven.

Terwijl ik Tjitske Jansen googlede vond ik van haar een radioboek uit 2007 waarin ze vertelt over hoe belangrijk haar eerste oesterervaring was. Ter illustratie hierboven een schilderij van de Nederlandse kunstenaar Roman Reisinger om het genot te illustreren.

Tjitske Jansen:

"Er was iemand aan wie ik vertelde dat de eerste oester die ik at een hele goede oester was en dat ik daar blij om was, want stel je voor dat de eerste oester die ik had gegeten zo een snottige oester was geweest. Dan had ik waarschijnlijk gedacht dat zo een oester is.

Nu werd vanwege die eerste goede oester de ervaring van het eten van elke oester in de rest van mijn leven mede bepaald door die eerste. Als ik een minder goede oester eet is dat niet erg. Die eerste speelt mee, laat door die niet zo lekkere oester heen weten hoe die oester eigenlijk is bedoeld.

That’s a nice way of looking at it zei degene aan wie ik het vertelde en dat veel mensen andersom redeneren, dat als de eerste oester excellent is alle oesters die er nog op volgen alleen nog tegen kunnen vallen. Door zijn reactie realiseerde ik me dat het inderdaad a nice way of looking at it was en dat ik geluk had gehad. Niet alleen wat betreft oesters."