Oerol 2016

Het land is gehuld in een wolk vol regen. Zullen we de haven bereiken van het eiland van de verbeelding dat in het zonlicht haar duinen met helmgras toont terwijl een Japanse piano speelt, waar je fietst langs ijsberen, opkomend zaad, zwevende fakirs en je in één keer slaagt voor je rijexamen met een botsauto?

We ontsnappen aan het grijs van de werkelijkheid en snuiven, tegen de wind in, de zeelucht op. Charlie de meeuw tikt al ongeduldig op het raam: Waar blijven jullie toch?

Twee oude kabouters lachen in het bos hun eenzaamheid weg, terwijl de goegemeente zich wendt tot de Grote Grutto van stro en stront. Wij eten ondertussen zelf geplukte aardbeien en bespieden de echte grutto's vanaf de Passage op de dijk.

Cello's in het zand spelen met materialisme. Terwijl de pizzakoerier keer op keer ontploft voor het, de hongerige bestrijders van Troje, kan bereiken. De lamlendigheid van de oorlog wordt opgezweept door de beat van de Brandaris en de ritmes van de jaren negentig.  

De natuur trekt zich nergens wat van aan en de jonge duinaanplant op het strand vormt een schilderij. Een ideaal dorp verschijnt, maar als alle wensen worden vervuld, wens je bijna een zondvloed.

Als het ijs dan smelt en de zee omhoog rijst, verdwijnt het magisch Wad voorgoed. Aan onze Hollandse verbeelding om haar opnieuw op te bouwen.

Oerol 2015

Het waait van Noord naar het vaste land. Tegenwind probeert de duinen overeind te houden bij Midsland.

Avontuurlijke schapen wagen zich op het Wad. Voor hun is de dijk geen einde maar een nieuw begin zoals de duinen bij Heartbreak bij de tonen van meeuwen een nieuw begin beloven aan de eenzame vluchteling.

Het goud van de Lutine zakt steeds verder weg in de Noordzee, terwijl tegelijk twee mannen zittend op het strand,  de Urker visser met de buit er vandoor zien gaan.

De witte tweeling spookt in het bos terwijl tientallen mannen en vrouwen maar blijven lopen in de regen en niemand weet waar het einde is. Misschien in het weiland van de rosse grutto, waar een verloren circusartiest het verleden doet herleven of bij de mannen van hout, die maar blijven stapelen, hakken, stapelen, hakken, stapelen en hakken.

Nog een keer vanaf de Walvis zwaaien naar de verzonken schepen met een rood hoofd vol wind, avonturen, vriendschap en zand.

Redding aan het einde van Terschelling

Voorbij Heart Break Hotel begint het grote niets, alleen nog zee, zand, slenken, een paar hongerige vogels en jij..... en na kilometers een drenkelingenhuisje waar je kan schuilen tegen storm en water.

Het eerste reddingshuisje werd neergezet na één van de grootste zeerampen op de Noordzee. De Boschplaat was nog een zelfstandig eiland (Bosch staat dan ook voor eiland); bootjes voeren in de geul tussen de plaat en Terschelling tot het steeds meer dichtslibde.

Het fregat Wilhemsburg zat vol  Duitse onwillige emigranten die door de kapitein in het vooronder werden opgesloten. Als ratten in de val kwamen bijna alle passagiers om toen het schip kapseisde in de zeer zware storm van de nacht van 3 op 4 december 1863. Het strand van de Boschplaat was bezaait met lijken. Slechts een handjevol mensen overleefden de ramp. De Terschellingers zagen het met afschuw aan en besloten dat drenkelingen aan die kant van het eiland een extra kans moesten krijgen. Ze bouwden een drenkelingenhuisje op de Boschplaat. Door de 'sjouw'', een soort bol, omhoog te hijsen kon de drenkeling aan de eilanders laten weten dat hij gered wilde worden.

Twee huisjes zijn ondertussen al gesneuveld door de zee, het zout en de wind. Nu is het een mooie bestemming voor de stoere eenzame toerist of een schuilplaats in de winter voor een eilander met een 4x4D, op jacht naar aangespoelde schoenen, hout, overhemden en schoonheid.

Wij hebben na jaren eindelijk het reddingshuisje gevonden en zelfs naar de vuurtoren van Ameland gezwaaid.
Volledig uitgehongerd terug, snel een lekker soepje in elkaar gezet.

Tomatensoep met ballen
2 ons rundergehakt
broodkruim/paneermeel
2 -3 tenen knoflook geperst
zout
zwarte peper
2 blikken gepelde tomaat
1 blikje tomatenpuree
paar verse ontvelde tomaten
2 sjalotjes fijn gesneden
1 el suiker
scheutje sherry
crème fraîche
geraspte belegen kaas
2 kippenbouillonblokjes
1,5- 2  liter water
meel
peterselie

Meng het gehakt met de helft van de knoflook, zout, peper en broodkruim en maak er kleine balletjes van. Wees niet te zuinig met het zout en de peper. Maak de verse tomaat en de tomaten uit blik klein. Maak bouillon van water en de bouillonbokjes. Bak de gesneden sjalotjes op een gemiddeld vuur goudkleurig in olijfolie en voeg de tomatenpuree, tomaten uit blik toe en laat het een paar minuten lekker sudderen.

Bind het met wat meel. Breng het mengsel op smaak met suiker en  veel gemalen zwarte peper. Voeg de bouillon toe. Laat het koken en voeg dan de gehaktballetjes en de verse tomatenstukjes toe. Breng het opnieuw aan de kook en laat en daarna op een zacht vuurtje een minuut of tien, vijftien pruttelen. Proef en breng het eventueel beter op smaak met zout, peper of suiker. Serveer de soep met een crème fraîche, geraspte kaas en wat peterselie. Lekker met wat stevig brood met zoute boter.

Oerol 2013

Grove zelfgemaakte paté met cranberrygelei

Jarenlang heb ik geloofd dat het de schuld van mijn opa was dat ze op Terschelling met cranberrystruiken zitten opgescheept. Hij zou ze hebben meegenomen tijdens een van zijn verre reizen naar Amerika en stiekem op Terschelling hebben achtergelaten. Hij had nooit verwacht dat deze Amerikaanse veenbes zo'n succes zou worden.

Een goed verhaal tot bleek dat ze al sinds de negentiende eeuw voorkomen op het eiland. En zo oud was mijn opa nou ook weer niet.

Rond 1839 spoelden grote houten vaten aan op een van de uitgestrekte stranden van Terschelling. Jutters hadden het al snel gevonden en droomde van drankfestijnen met veel rode wijn. Tot hun grote teleurstelling zaten de vaten niet vol met rode wijn maar  met hele harde zure bessen: vol vitamine C tegen scheurbuik. Teleurgesteld gooide ze opengemaakte vaten weg in de duinen.

Ondertussen hebben de Terschellingers de cranberries omarmd en kun je ze in allerlei soorten varianten krijgen. En in deze decembermaand goed te krijgen in de winkels. Nu we toch tijd hebben, een  recept van cranberries met een heerlijke paté van paddenstoelen en noten. Het kost een beetje tijd want de paté moet na twee uur in de oven staan sudderen nog 12 uur in de koelkast. Maar dan kan je ook even vooruit.

Paté met paddenstoelen, noten en cranberrygelei

600 gram rundergehakt
1 ons ontbijtspek
150 gram  kippenlevertjes, heel fijn gesneden
250 gram  speklapjes, heel fijn gensneden
1 portobello
150 gram gemengde paddenstoelen
100 gram gepelde  hazelnoten
2 tenen knoflook (fijn gehakt)
1 ei
2 volle  el bloem
2 el verse tijm + 4 takjes
50 ml (Ierse) whiskey
zout en peper
voor de gelei
250 gram cranberrysap*
1 rode peper
evt scheut rode port
3 roze peperkorrels
tijm
250 geleisuiker
 +
patévorm van ongeveer 1 liter (cakevorm kan ook)
jampot met deksel
oventhermometer
gewicht van 1-2 kilo, bijv. twee melkpakken

Snij de paddenstoelen in stukjes en de portobello in dikke plakken.Rooster de hazelnoten in een droge koekenpan goudbruin. Laat ze afkoelen. Bak de plakken portobello en leg ze apart. Bak de rest vd paddenstoelen met knoflook,peper en zout op een matig hoog vuur bruin.

Doe het gehakt in een grote kom en breek het ei erboven. Strooi meel en halve eetlepel zout en wat peper over het gehaktmengsel. Schep de fijn gesneden kippenlevertjes, speklapjes tijm, paddenstoelenknoflookmengsel en driekwart van hazelnoten er door en schenk de whiskey er over. Kneed het door elkaar tot een wat plakkerig mengsel wordt. Verwarm de oven op 125 graden voor.

Bekleed de bodem met plakjes ontbijtspek. Schep het mengsel in de vorm en strijk de bovenkant glad. Bekleed het met de plakken portobello en de rest van de hazelnoten en takjes tijm en druk ze in het vleesmengsel (als je dat niet hebt kun je het ook bekleden met nog wat spek). Zet het geheel in het midden van de oven en laat de paté in 95 minuten tot twee uur garen (beetje afhankelijk van de vorm, hoe breder hoe langer). De kerntemperatuur moet binnenin minstens 65 graden zijn. Haal de paté uit de oven en laat hem een beetje afkoelen. Doe er folie overheen en leg er een gewicht van 1 à 2 kilo op (bijvoorbeeld twee pakken melk). Als de paté goed is afgekoeld zet je het geheel (met de gewichten) voor minstens 12 uur in de koelkast voordat je hem aansnijdt (en geef hem dan na die twaalf uur even ded ruinte om op kamertemperatuur)
te komen.

Maak ondertussen de cranberrygelei. Breng het sap, de geleisuiker, tijm, rode pepertjes piment en evt scheut rode port al roerend aan de kook.Laat het 4 minuten flink doorborrelen. Kook de jampot uit . Schenk de gelei in de jampot en laat het afkoelen.Serveer de gelei bij de paté in bijvoorbeeld borrelglaasjes.

Lekker met stoer brood of hartige bladerdeeg koekjes. Ook lekker met augurk (in een waaiertje op de paté) en mosterd

* Je kan ook zelf het sap maken. Neem 200 gram cranberries, 125 ml appelsap, 75 gram suiker, kaneel, evt rode port (dan niet meer aan het sap toevoegen) , water en evt al wat van de rode peper. Kook de cranberries met alle ingedienten kapot. Voeg als het te dik wordt appelsap en/of water toe. Zeef de cranberriesubstanties en vang het sap op. Dit sap gebruik je voor de gelei.

Mocht je cranberries liever in een zoet gerecht willen klaar maken kijk dan deze maand bij Het Foodblogevent dat dit maal is georganiseerd door  Zoet en Roze  waar je meerdere smakelijke  zoete cranberriegerechten kan vinden

Luchtfietsers

Het is donker, je loopt naar een winderig parkeerterrein en in de lucht verschijnen op de tonen van opera luchtfietsers. Hoger en hoger.

Theater Tol veroverde tijdens Oerol in  2010 het publiek met de betoverende voorstelling Luce over de twee rivaliserende Italiaanse wielrenners: Fausto Coppi en Gino Bartali. Luce is deze zomer opnieuw te zien in Londen tijdens de Olympische Spelen. Uitgekozen uit meer dan 500 (internationale) kandidaten

Opnieuw gaan de wielrenners de strijd met elkaar aan. Fietsend in lucht; de ongelovige Coppi  en zijn geheime liefde -de witte dame die hem inspireerde tijdens de wedstrijden en  hem opwachte, in het wit, bij de finish- en de katholieke wat oudere favoriet Bartali, die in de oorlog documenten smokkelde in de frame van zijn fiets.

Sport, romantiek, kunst en mythes gaan goed samen. Mooi verbeeldt door de Belgische theatergroep Tol terwijl in de zomer de nieuwe legendes gemaakt gaan worden.

Dodelijke oesters

In het zompige slik van 't Wad verleiden ze je met hun scherpe harnassen. Oesters liggen scherp als messen klaar op je te wachten bij 't Lichtje, in de haven van West en tussen Formerum en Lies op Terschelling. Neem oude schoenen of laarzen mee, een plastic tas en het liefst stevige handschoenen. Nog even en je zit met je buit gemaakte schat achter een glaasje witte wijn, oestermes en citroen bij de hand.

Maar kijk uit, net als een mooie maar gevaarlijke vrouw kunnen ze dodelijk zijn. Op Terschelling werden deze Lorelei's een stoere Terschellinger man bijna fataal. Op de dijk parkeerde hij zijn auto, ongetwijfeld een landrover of 4wd, om het natte zilte te veroveren. Maar het verradelijke Wad liet hem uitglijden en hij zeeg neer op de scherpe punten van de te veroveren oesters. Bloed mengde zich over het zwarte grijs en struikelend zonder buit kon onze held nog maar net op tijd de dijk bereiken en 112 bellen.

De Britse modeontwerper Alexander McQueen heeft deze dubbele kant goed gezien en vertaald in deze bijzondere oesterjurk (Oyster dress). En met zo'n jurk eet je oesters natuurlijk op speciale wijze zoals in dit ZTRDG-recept

Knapperig gebakken oesters met zeekraal
2 plakjes gerookt spek
12 oesters
0,5 sjalotje
paneermeel (liefst van alleen witbrood, o.a. kant-en-klaar verkrijgbaar als panco)
bakolie
100 g zeekraal
1 citroen

Leg het spek 30 min. in de diepvries om het makkelijker te kunnen snijden. Snipper het sjalotje. Maak de zeekraal schoon door eventueel dikke stelen met harde kern te verwijderen. Maak de oesterschelpen open met een oestermes, snij de oesters er voorzichtig uit en verwijder het vocht. Maak de oesterschelpen schoon en verdeel ze over 2 borden (met eventueel grof zeezout eronder om ze stabiel te leggen).

Paneer de oesters met het broodkruim. Snij het spek in zo dun mogelijke reepjes. Bak ze knapperig uit in een klein beetje olie en fruit het sjalotje mee tot het glazig is. Bak de oesters in hete olie aan beide zijden bruin. Voeg de zeekraal toe aan het spekmengsel en bak even mee. Verdeel de zeekraal met spekjes over de schelpen en leg de oesters erop. Garneer met een plakje citroen

Terschelling januari 2012

Oerol 2011 in beeld

 

Oerol 2011



Tientallen konijntjes schieten weg voor het licht van de fiets in de de duinen van Terschelling. De wind suist om de oren, de Brandaris en de maan schijnen om het hardst. Woeste golven eten de helft van het strand op maar het tijdelijke reddingshuisje, twee kilometer na Paal 8, biedt de volgende dag uitkomst. Een kom warme thee of koffie en een verhaal bieden troost en verlichting.

Het Geluk is mislukt in het weiland van Cupido. Maar mislukt zijn, blijkt nut te kunnen hebben. Kabouters en elven dansen rond de duinmeertjes, terwijl Bonny en Clyde dromen over een leven zonder regels en grootse overvallen met een dramatische eindes. De woestijn van Egypte heeft zich verplaatst achter Heartbreak Hotel; bleke dunne figuren in zwart toveren sprookjesachtige beelden terwijl de sneeuwpop vrolijk smelt. Rode wonderlijke ballen verschijnen bij Hee, terwijl ontploffingen het publiek wakker schudden.

Het geluid van de branding vermengt zich met zacht tinkelende harpen en kinderstemmen die houden van paarden, tractors en vaders die op zondag op de bank liggen te snurken.

Nog een keer staan we op de duin van ons tijdelijk onderkomen. Dag zee, dag Wad. Blijf.. we komen terug!

Voedseltekort op de Wadden

Paul Farrel

Scholeksters en het Wad horen bij elkaar. De vrolijke vogels stappen met hun rode poten en snavels parmantig  rond door het slik op zoek naar mosselen en schelpen. Ze weten wel wat lekker is. Hun snavel  slijt flink van het openen van de schelpen, maar groeit gelukkig iedere dag met een kleine halve cm.

Maar het gaat helemaal niet goed met de zwartwitte kustvogel. Over tien jaar, voorspellen vogelonderzoekers, zijn ze waarschijnlijk verdwenen. Te weinig voedsel. De Japanse oester met zijn veel te stevige schelp zou één van de schuldigen zijn.

Oerol en Terschelling horen bij elkaar. De vrolijke theatermakers verlichten ons hart, terwijl ze het eiland veroveren op zoek naar bijzondere locaties. Ze weten waar het mooi is. Nieuwe ideeën slijten snel, maar gelukkig bloeien er steeds nieuwe plannen op omdat het laagdrempelige festival nieuw talent de ruimte geeft om te groeien.

De vraag is wat daar over tien jaar nog van over is. Talent moet je kunnen voeden. De regering van Rutte met zijn dikke huid lijkt de verbeelding te willen smoren met forse bezuinigingen. Toptalent wordt ontzien, maar zonder kweekvijvers geen toptalent in de toekomst.

Toch maar verhuizen naar een eiland?

Het waait er wel wel veel, je haar raakt voortdurend in de war. Het is geen stad dus er gebeurt niet zoveel, maar het is wel mooi.  In weer en wind. Toch maar verhuizen? Gelukkig zijn we in juni al weer op Terschelling.

Wende toont Terschelling

Terschelling oktober 2010

Domweg gelukkig op een eiland

De koude Noorderwind loeit om onze oren terwijl we stevig doortrappen naar een voorstelling aan de dijk, achter de duinen of de bosrand. Ruisende rokken trekken aan het oog voorbij. Twee luchtfietsers proberen elkaar in het maanlicht in te halen, terwijl konijntjes stil staan te luisteren naar Italiaanse opera.

Blote voeten dansen op de schetterende stuwende tonen van een saxofoon terwijl lange slierten fietslichtjes een eigen ballet vormen. Oorlog verwaait voorbij de Wierschuur, terwijl de duivel met rode schoenen en hoge hakken sierlijk over het eiland loopt. Kiekendieven begeleiden Sneeuwwitje weg van haar moeder op zoek naar het fantasierijk Patagonie via een potvis, terwijl Elvis herleeft in een verlaten strandtent.

Wat is geluk? Probeer eens een eiland met een paar goede vrienden...

Broerdertwist op een eiland

Strijd was er onderhuids, maar aan de oppervlakte was het niet zichtbaar. Iedereen die wou oversteken nam dezelfde boot; eilanders en bezoekers. Je kon ook zelf de oversteek wagen met een eigen bootje, maar dat mocht geen naam hebben.

Eén familie zat zich al jaren te ergeren dat ze aan de willekeur van één partij waren overgeleverd. Wij eilanders zouden onze eigen prijzen moeten kunnen bepalen. En ze bedachten een snood plan. Ze kochten een oude schuit en begonnen een eigen veerdienst.

Maar dat ging zomaar niet. Alle verhoudingen zijn opgeschud. Een nieuwe vergezicht daar zit toch niemand op de wachten. En terwijl de eerste klanten aan boord klimmen, wordt de tegenaanval ingezet.

Varen ja, maar aanmeren nee.  En varen in de haven mag... maar dan niet als de andere boot ook vaart. De burgmeester, de commissaris, het Wakend Oog:  iedereen  bemoeit zich er mee. Het eiland verdeelt tussen twee grote families. Ben je voor of tegen.

En wat is de voorlopig uitkomst voor de argeloze passagier? Ga je voor veilig en burgelijk dan stap je op de traditionele boot, maar wil je de uitdagende partij steunen dan klim je over een hek en ga je het avontuur aan.

Misschien toch gewoon met een eigen bootje de oversteek maken. Wel zo romantisch. En het bleef nog lang onrustig op het eiland