Waddenromance

WADDENROMANCE
Tussen twee slanke torens
raakt Harlingen verloren
kom op, we gaan naar zee

 De lauwe geur van koffie en kroketten
het schuimend boegwater
voert lachende meeuwen mee

Zwarte stipjes op een zandplaat
zijn het zeehonden?, vraag ik
jij schudt aarzelend van nee

De duinkust van het eiland
met wolken als gesteven servetten
en een wei vol wollig blatend vee

Ons vuurtje rookt genoeglijk
voor zanderige dooie visjes
een dinertje voor twee

 Maanlicht spiegelt zich in roerloos water
met zachte zeeklei tussen onze tenen
legen wij samen een flesje rosé

Mijn lief, mijn wad
ze vallen samen
wat een schitterend idee!

Dit mooie gedicht is van Marian Henderson. Ze schreef het voor de gedichtenwedstrijd Werelderfgoed Waddenzee en kreeg een eervolle vermelding. Na de zomer komt haar Haiku-bundel ''Een wolk veegt de maan" uit bij Uitgeverij Gelderland.

Dodelijke oesters

In het zompige slik van 't Wad verleiden ze je met hun scherpe harnassen. Oesters liggen scherp als messen klaar op je te wachten bij 't Lichtje, in de haven van West en tussen Formerum en Lies op Terschelling. Neem oude schoenen of laarzen mee, een plastic tas en het liefst stevige handschoenen. Nog even en je zit met je buit gemaakte schat achter een glaasje witte wijn, oestermes en citroen bij de hand.

Maar kijk uit, net als een mooie maar gevaarlijke vrouw kunnen ze dodelijk zijn. Op Terschelling werden deze Lorelei's een stoere Terschellinger man bijna fataal. Op de dijk parkeerde hij zijn auto, ongetwijfeld een landrover of 4wd, om het natte zilte te veroveren. Maar het verradelijke Wad liet hem uitglijden en hij zeeg neer op de scherpe punten van de te veroveren oesters. Bloed mengde zich over het zwarte grijs en struikelend zonder buit kon onze held nog maar net op tijd de dijk bereiken en 112 bellen.

De Britse modeontwerper Alexander McQueen heeft deze dubbele kant goed gezien en vertaald in deze bijzondere oesterjurk (Oyster dress). En met zo'n jurk eet je oesters natuurlijk op speciale wijze zoals in dit ZTRDG-recept

Knapperig gebakken oesters met zeekraal
2 plakjes gerookt spek
12 oesters
0,5 sjalotje
paneermeel (liefst van alleen witbrood, o.a. kant-en-klaar verkrijgbaar als panco)
bakolie
100 g zeekraal
1 citroen

Leg het spek 30 min. in de diepvries om het makkelijker te kunnen snijden. Snipper het sjalotje. Maak de zeekraal schoon door eventueel dikke stelen met harde kern te verwijderen. Maak de oesterschelpen open met een oestermes, snij de oesters er voorzichtig uit en verwijder het vocht. Maak de oesterschelpen schoon en verdeel ze over 2 borden (met eventueel grof zeezout eronder om ze stabiel te leggen).

Paneer de oesters met het broodkruim. Snij het spek in zo dun mogelijke reepjes. Bak ze knapperig uit in een klein beetje olie en fruit het sjalotje mee tot het glazig is. Bak de oesters in hete olie aan beide zijden bruin. Voeg de zeekraal toe aan het spekmengsel en bak even mee. Verdeel de zeekraal met spekjes over de schelpen en leg de oesters erop. Garneer met een plakje citroen

Voedseltekort op de Wadden

Paul Farrel

Scholeksters en het Wad horen bij elkaar. De vrolijke vogels stappen met hun rode poten en snavels parmantig  rond door het slik op zoek naar mosselen en schelpen. Ze weten wel wat lekker is. Hun snavel  slijt flink van het openen van de schelpen, maar groeit gelukkig iedere dag met een kleine halve cm.

Maar het gaat helemaal niet goed met de zwartwitte kustvogel. Over tien jaar, voorspellen vogelonderzoekers, zijn ze waarschijnlijk verdwenen. Te weinig voedsel. De Japanse oester met zijn veel te stevige schelp zou één van de schuldigen zijn.

Oerol en Terschelling horen bij elkaar. De vrolijke theatermakers verlichten ons hart, terwijl ze het eiland veroveren op zoek naar bijzondere locaties. Ze weten waar het mooi is. Nieuwe ideeën slijten snel, maar gelukkig bloeien er steeds nieuwe plannen op omdat het laagdrempelige festival nieuw talent de ruimte geeft om te groeien.

De vraag is wat daar over tien jaar nog van over is. Talent moet je kunnen voeden. De regering van Rutte met zijn dikke huid lijkt de verbeelding te willen smoren met forse bezuinigingen. Toptalent wordt ontzien, maar zonder kweekvijvers geen toptalent in de toekomst.

Slow food op het Wad

De laagvliegende sterns begroeten ons als we aan boord stappen bij Jan Rotgans. De zon is al warm; zonnebrand is hard nodig voor onze nog tere winterhuidjes. Bovenop de boot kijken we hoe de netten worden uitgezet. Voor een platvisje is het nog te vroeg in het seizoen. De meeuwen vliegen teleurgesteld weg.

Gelukkig voor ons is de  grijze garnalenvangst wel succesvol. Zilverkleurig springen ze uit onze handen tijdens het sorteren. Dat wordt flink pellen. Maar nee, tot onze verrassing worden ze gebakken in olijfolie met wat knoflook en zout. In minifrietzakjes peuzelen ze in zijn geheel op.  Mmmm, smaakt goed met een eerste biertje of een glaasje witte wijn. De variant met Provencaalse kruiden bevalt minder. Zulk puur vers spul heeft maar weinig nodig. Even zwaaien naar de lepelaars.

Het Wad stroomt leeg en de eerste zandplaten worden zichtbaar. We waden door het water, maar de lieslaarzen laten we uit. Broekspijpen op en de tenen verdwijnen in het zwarte slik. Mosselbanken verbergen oesters. Beetje limoensap en de zee komt zo binnen in de slokdarm. Met onze vingers zoeken we onder de lichtgrijze plekjes naar kokkels voor de avondmaaltijd, terwijl de zon naar de horizon verdwijnt.

Nog even vrij en licht,  weg van de ruwe werkelijkheid, genieten van al het schoons van het Wad.



Waddenpoezie van Pé Okx

Bij het krieken van de dag beweegt een man zich voort boven het drooggevallen Wad. Door met een zware hamer palen in het zand te slaan en daar vervolgens over te lopen baant hij zich een weg. In een wankel evenwicht beweegt hij zich voort, over een eindeloze rij palen, met voor zich de leegte van het landschap.

Ga er echt even voor zitten en geniet van de schoonheid van Boezemland gecreëerd door het landschap en kunstenaar Pé Okx.

Oesters voor het oprapen

De vorst is nog niet helemaal verdwenen maar wel voldoende om oesters te gaan plukken. In de Waddenzee is een experiment gestart om van de vangst van de Japanse oester een economische en een ecologisch succes te maken. Het rapen gaat met de hand en een gpslogger waarmee wordt bijgehouden hoeveel en hoelang de vissers bezig zijn. Als aan alle voorwaarden wordt voldaan vallen deze oesters onder het label Waddengoud.  Het bedrijf Meromar Seefoods is de eerste die in de Japanners in het Wadden-gebied investeert. 

Vraag er naar als je in het Noorden bent en proef ze. Je kan ze natuurlijk ook zelf uit het Wad halen. Hoge laarzen aan, scherp mes mee en een emmer. En als beloning na een mooie dag een maaltje super verse oesters verschalken met citroensap of een lekker dressing met een sjalotje er in.

En dat allemaal zonder schuldgevoel. In de jaren zeventig werd deze Japanse oester, beter bekend als creuse,  geïntroduceerd in de Zeeuwse wateren omdat het niet goed ging met de platte oester. Deze sterke soort vermenigvuldigde zich snel en maakt het andere schelpdieren lastig. Veel vogels houden wel van een oestertje maar krijgen deze jongens niet open. Als zijn er ondertussen meeuwen die er een truc op hebben gevonden en de Japanners op flinke hoogte op de dijk laten vallen.